• Psycholog Poznań

Zawiść

Written by Violetta Nowacka on . Posted in Sztuka życia

Zawiść po polsku

Cytat pochodzący z lubianej komedii „Dzień Świra” pokazuje w krzywym zwierciadle polską mentalność. W pewnych momentach komedia wywołuje śmiech, jednak …przez łzy: „…oto wznoszę moje modły, do Boga, Marii i Syna, zniszczcie tego s….syna. Mego brata sąsiada, tego wroga, tego gada. Żeby mu okradli garaż, żeby go zdradzała stara, żeby mu spalili sklep, żeby dostał cegłą w łeb, żeby mu się córka z czarnym, i w ogóle żeby miał marnie. Żeby miał AIDS, zabijaka, oto modlitwa Polaka.” Dlaczego zawiść, żal i nienawiść są u nas tak popularne?

Kiedy kończy się życie zawodowe i przechodzimy na emeryturę, zawiść widać nagminnie: ludzie się obgadują, podejrzewają o złe intencje, a nawet, kontynuując niechlubną tradycję Kargula i Pawlaka, dokuczają sobie nawzajem. Porachunki sąsiedzkie wyrównuje się np. jak podaje najnowsza prasa, próbując podpalić psa sąsiada…Co dziwi, to fakt, że doskwiera ona w kraju, w którym zdecydowana większość katolików deklaruje nie czynić drugiemu, co jemu niemiłe. Utrata pracy, lub życiowego partnera wielu ludziom odbiera poczucie wartości, czy sens życia i popadamy w lawinę złych uczuć…

Czym jest zawiść? To uczucie dyskomfortu, które powstaje wtedy, gdy widzimy u innych cechy, przedmioty lub wydarzenia, których sami chcielibyśmy doznawać, ale uważamy, że nas na nie nie stać (lub stać w mniejszym wymiarze). Chcemy wtedy dorównać (co bywa nawet twórcze), ale częściej jednak – pragniemy pozbawić tę osobę tego, na co uważamy, że nas nie stać i w związku z tym mamy do niej wrogi stosunek. Jej rodowód wywodzi się z niskiego poczucia własnej wartości, z niewiary we własne możliwości. Jednym słowem- z poczucia niższości.

Życzeniu drugiemu źle lub zazdroszczenie innym powoduje spustoszenie w emocjach; złość, żal, uraza, nienawiść napędzają w negatywnym kierunku działania (np. dążenie do zemsty), ale także rujnują zdrowie. Z medycznego punktu widzenia ludzie źle życzący innym, pełni uraz i żalu żyją krócej i są bardziej schorowani. W złości i zawiści gorzej funkcjonuje także pamięć, osłabia się koncentracja i refleks. Negatywne myślenie zatrzymuje człowieka w rozwoju- emocjonalnym, umysłowym i duchowym (w wartościach zaczyna dominować pustka). Prowadzi do tego, że nie potrafimy wykorzystać własnych możliwości. Przez zawiść marnujemy własny potencjał i szansę na to, by w jesieni życia osiągnąć poczucie sukcesu. Skupiamy się na tym, czego nie możemy mieć, lub czego nie powinni mieć inni. Warto pamiętać, że rozpamiętywanie niedostatku czegokolwiek- uczuć, uwagi bliskich, czy materialnych dóbr- tylko ten brak i niemożność pomnaża. Zdrowie i harmonię można osiągnąć także na emeryturze, jeśli pozbędziemy się zawiści i uwierzymy w siebie.

Zawiść łączy się z różnorodnymi ujemnymi skutkami w tym z: uczuciami wrogości, poczuciem winy oraz złością. Jest powiązana z bardziej poważnymi przejawami złego przystosowania takimi jak lęk i depresja, zaburzenia osobowości, oraz zachowanie przestępcze jak np. wandalizm, napaść, a nawet morderstwo. Zawiść to nie tylko synonim chciwości, żądzy, lub usilnego pragnienia przez jedną osobę czegoś co ona nie ma, lecz pociąga za sobą bodziec do czynienia szkód, co nie jest obecne w przypadku chciwości. Słowo „zawiść” pochodzi z łacińskiego „invidere”, co znaczy patrzeć z nienawiścią na kogoś. Zawistna osoba nienawidzi, jak inni się cieszą, bywa złośliwa, rani innych, cechuje się złą wolą wobec innych.

Wg badaczy, mogą istnieć różnice płciowe w zakresie zawiści. Kobiety mają skłonność do bycia bardziej wybrednymi wobec swoich partnerów niż mężczyźni, sprawiając, że jest bardziej prawdopodobne, iż będą nalegać, aby potencjalni partnerzy byli inteligentni, cechowali się wysokim statusem społecznym i mieli szanse osiągnięcia sukcesu. Zawiść, mając na względzie przystosowanie, była korzystna dla mężczyzn w wieku wczesnej dorosłości, gdyż zwiększała ich szanse na zdobycie atrakcyjnej partnerki. Dziś jest przejawem większych skłonności rywalizacyjnych wśród mężczyzn.

Od zawiści do zemsty

Mściwość to świadome, przemyślane działanie na niekorzyść człowieka, którego zachowanie odebraliśmy jako krzywdzące. Wtedy wzbiera w nas złość, której nie potrafimy wyrazić w odpowiedni, zdrowy sposób. Człowiek w zemście jest zakładnikiem własnych emocji- złości, nienawiści. Sądzi, że zemsta go oczyści, ale zazwyczaj dzieje się odwrotnie. Dlaczego? Bo zemsta wymaga pielęgnowania w sobie przez dłuższy czas tzw. negatywnych emocji. Nasz organizm zalewają wtedy hormony stresu- adrenalina i kortyzol, które na dłuższą metę wyniszczają organizm- powodują bezsenność, nerwobóle, choroby psychosomatyczne, osłabiają pamięć, itp. A tuż po finale- ta negatywna energia wraca do nas np. przez odwet- i rusza lawina nienawiści, prowadząca do otwartej wojny- a to rodzi poczucie zagrożenia i dalsze komplikacje zdrowotne. Poza tym nikt nie przewiduje, np. poczucia winy, które zemsta powoduje, kiedy widzimy ogrom cierpienia, które spowodowaliśmy. Zemsta daje złudzenia wyrównania rachunków, wymierzenia sprawiedliwości, ale nie powoduje rzeczywistej likwidacji uczuć złości, krzywdy, wstydu. A właśnie tego potrzeba, żeby poczuć ulgę i móc dalej żyć.

Wściekłość i odruch zemsty w naturalny sposób występuje u rocznych- dwuletnich dzieci. Ale dorośli uczą się radzić sobie ze swoją wściekłością tak, aby nie była destrukcyjna. Mszczenie się jako sposób poradzenia sobie z wściekłością wobec kogoś, kto nie postępuje tak jak chcemy to objaw niedojrzałości. Mściciele odbierają sygnały skrzywdzenia od ludzi, którzy wcale nie mieli złych intencji. To dowód na to, że mamy kłopoty z komunikowaniem się.

Przysłowiowy „słodki” smak zemsty to chwilowa euforia, którą odczuwamy po długim „dołku” uczuć. Powstaje tzw. huśtawka emocji (skrajnie negatywne emocje powodują, że szczęście wydaje się nieprawdopodobnie silne). Czasami w ten sposób szukamy rozrywki (np. największa ilość aktów zemsty ścigana prawem ma miejsce na wsiach i małych miasteczkach, gdzie ludzie cierpią na niedosyt rozrywek, które dawałyby ujście emocjom.)

Jak się nie dać negatywnym uczuciom?

1. W imię powiedzenia „jeśli wejdziesz między wrony, musisz krakać tak jak one”- wystrzegaj się towarzystwa osób, które stale narzekają, podjudzają, plotkują, czy złorzeczą innym.

2. Skup się na odnalezieniu w sobie swoich mocnych stron, własnych zasobów. Mogą to być cechy charakteru, osobowości, walory umysłu, czy cechy fizyczne, a także nabyte w ciągu życia umiejętności. Jeśli masz z tym trudności, poproś bliskich lub znajomych, aby w ciągu tygodnia przygotował na kartce, co dobrego o tobie myśli. Czytaj te informacje każdego dnia.

3. Odczuwanie uczucia zawiści, może mieć też pozytywne konsekwencje. Ale tylko wtedy, gdy staje się mobilizującym środkiem dopingującym do zwiększania własnych wysiłków na drodze do swojej doskonałości. Zastanów się, jak mieć, zrobić lub doświadczyć tego, czego zazdrościsz innym? Dzięki którym mocnym stronom może ci się to udać?

4. Spisz listę swoich sukcesów i miłych chwil, które pamiętasz ze swojego życia i opowiedz o tym swoim bliskim i przyjaciołom. Poproś ich, żeby opowiedzieli o własnych.

5. Gdy czujesz się zły, wystarczy powiedzieć sprawcy, jak bardzo nas zranił. Np. „Zawiodłam się na tobie, czuję się zraniona, skrzywdzona, bezsilna. Nie pozwalam ci na to już nigdy więcej.” Płacz, czy podniesiony głos wystarczą, żeby sprawca poczuł np. wstyd. To o wiele skuteczniejszy sposób zatrzymania spirali negatywnych uczuć. Przyznawanie się do zranienia w naszej kulturze uważane jest za przejaw słabości. To duży błąd- bo wskutek tego sami stajemy się ofiarami tych uczuć.

6. Gdy ogarnia cię ślepa żądza odwetu wystarczą fantazje o zemście, kiedy wyczerpaliśmy już wszelkie możliwości wyrzucenia złości wprost na obiekt, (np. nie żyje, wyjechał za granicę, itp.) Zalecam wtedy przelanie na papier „przemówienia” do oprawcy, wykrzyczenia wszystkich uczuć, choćby były to same złorzeczenia. Potem taki list symbolicznie drzemy, lub palimy. Niezłe efekty przynosi też opowiedzenie wszystkich zaległych przeżyć do symbolu naszego oprawcy, np. kukły, lub czegoś, co do niego należy. Sadzamy go na krześle naprzeciw, przywiązujemy i …mówimy, jak bardzo czujemy się skrzywdzeni, bezradni, źli, itp. Po kilku takich próbach czujemy rzeczywistą ulgę.

7. Jeśli wydaje ci się, że ktoś ma wobec Ciebie wrogie intencje, sprawdź swoje. Np. „odnoszę wrażenie, że jesteś na mnie zły”. Dzięki temu powstrzymasz nawyk „czytania w myślach”, który prowadzi do poważnych pomyłek i niepotrzebnych konfliktów. Masz szansę dowiedzieć się wtedy, że to, co poczytywałeś za złe intencje, to np. efekt choroby lub złego nastroju, zupełnie z tobą nie związany.

Powiedzenia o zawiści:

Marie von Ebner-Eschenbach

„Patrzyć bez zawiści, jak inni osiągają sukcesy, do których samemu się dąży, to wielkość.”

Leszek Kołakowski

„Zawiść nie bardzo szkodzi temu, przeciw komu jest skierowana, ten bowiem może łatwo ją zlekceważyć, a widzi przecież, że zawistnik sam się ośmiesza. Szkodzi jednak samemu zawistnemu i przyprawia go o męki.”

„Emocja zawiści ma dwie strony i obie są swoiście ogólnoludzkie. Jedna strona daje się wyrazić słowami „ja chcę mieć to samo co tamten”, druga zaś słowami „ja nie chcę, by tamten miał więcej niż ja”.

„Z wszystkich siedmiu grzechów głównych najłatwiej można wybaczyć lenistwo i obżarstwo, a najwięcej szkód i nieszczęść, zbrodni i wojen, jak sobie wyobrażam, powoduje zawiść.”

Lista chorób powstających na skutek zalewu negatywnych uczuć

– artretyzm, reumatyzm: krytycyzm, uraza, zgorzknienie, wchodzenie w rolę ofiary)

– nadciśnienie ; noszenie w sobie nierozwiązanego problemu z przeszłości,

– narośla, cysty, czyraki, rak: pielęgnowany wewnątrz żal i złość, pretensje)

– grzybice, pleśniawki: brak zaufania do ludzi, krytycyzm, egocentryzm

– bole głowy; krytykowanie siebie, lęk

– grasica; przekonanie, że wszyscy na mnie czyhają, atakują

– gruźlica; pragnienie odwetu, pesymizm

– zapalenie wątroby; nienawiść, gniew

– hemoroidy; obawa przed odpuszczeniem przeszłości

– wrzody, ropnie; myśli o zemście

– częste infekcje; złość, rozdrażnienie

– schorzenia kolan; nieustępliwość, nieelastyczność

– jaskra; odmowa wybaczania urazy

– zapalenie rogówki i spojówek; złość i frustracja

– szczękościsk; żądza odwetu, złość

– sztywny kark; upór, nieustępliwe myślenie

Trackback from your site.

Violetta Nowacka

Violetta Nowacka - psycholog, psychoterapeuta, seksuolog, coach. Magister psychologii (dyplom UAM Poznań) Terapeuta NLP (Certyfikat psychoterapeuty NLP (Instytut H. Ericksona w Berlinie) Dyplom Instytutu Zdrowia Seksualnego pod kierownictwem prof. Zbigniewa Lwa Starowicza – tytuł specjalisty ds. edukacji seksualnej Trener biznesu (Dyplom Trenera Biznesu MODERATOR) Uznaniowy Certyfikat Doradcy Online, przyznany przez Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Terapeutycznego Członek Polskiego Towarzystwa Psychologicznego Członek Polskiego Towarzystwa Terapeutycznego

Adres

SELF Przyjazne Terapie
Wierzbięcice 36/11, Wejście 11A i 11B
61-568 Poznań (Wilda)

Godziny otwarcia

Poniedziałek – Piątek: 8 – 20
Sobota: 8 – 20
Niedziela: nieczynne

Szybki kontakt

Telefon: 61 639 41 46
Komórka: 606 302 977
E-mail: sekretariat@self-psychologia.pl